We reageren allemaal anders op stress. Soms komen we in actie, gaan we harder werken of willen we alles onder controle houden. Op andere momenten trekken we ons juist terug, voelen we ons uitgeput of hebben we behoefte aan rust.
De polyvagaaltheorie, ontwikkeld door de Amerikaanse neurowetenschapper Stephen Porges, biedt een manier om te kijken naar de relatie tussen ons zenuwstelsel, ons gevoel van veiligheid, onze emoties en ons gedrag.
Het kan helpen om beter te begrijpen waarom je op bepaalde situaties reageert zoals je doet. Niet om jezelf in een hokje te plaatsen, maar juist om met meer mildheid naar jezelf te kijken.
Wat gebeurt er wanneer je stress ervaart?
Wanneer we stress of spanning ervaren, verandert er van alles in ons lichaam. Je hartslag en ademhaling kunnen versnellen, je spieren spannen zich aan en je wordt alerter. Je lichaam maakt zich klaar om met de situatie om te gaan.
Wanneer spanning langere tijd aanhoudt, kan het ook voelen alsof je juist steeds minder energie hebt. Je trekt je terug, hebt minder behoefte aan contact of voelt je afgestompt of uitgeput.
Binnen de polyvagaaltheorie wordt gesproken over verschillende toestanden van het autonome zenuwstelsel. Vaak worden daarbij drie gebieden onderscheiden:
Ventrale vagale toestand
Een toestand waarin je je relatief veilig, ontspannen en verbonden kunt voelen. Er is ruimte voor contact, nieuwsgierigheid en herstel.
Sympathische activatie
Je lichaam komt in een actiegerichte staat. Dit kan zich bijvoorbeeld uiten in onrust, spanning, een verhoogde hartslag, sneller ademen of de neiging om in actie te komen.
Dorsale vagale toestand
Wanneer spanning of overweldiging te groot wordt, kun je je juist terugtrekken. Je kunt je moe, leeg, verdoofd of afgesloten voelen en weinig energie hebben voor contact of activiteit.
Deze reacties zijn geen teken dat er iets mis met je is. Het zijn manieren waarop je lichaam probeert om met wat er gebeurt om te gaan.
Van begrijpen naar voelen
Alleen begrijpen wat er in je zenuwstelsel gebeurt, is vaak niet genoeg. Het kan juist waardevol zijn om te leren opmerken wat er in je lichaam gebeurt.
Hoe voelt spanning voor jou?
Wanneer merk je dat je ademhaling verandert?
Wat helpt jou om weer meer rust en ruimte te ervaren?
En wat heb jij nodig om je veilig en verbonden te voelen?
Ademhaling en lichaamsgerichte oefeningen kunnen helpen om hier meer bewustzijn voor te ontwikkelen. Binnen een ademcoachingstraject kijken we daarom niet alleen naar je ademhaling, maar ook naar wat je lichaam je vertelt.
Je leert signalen eerder herkennen en ontdekken welke manieren van ademen, bewegen, voelen en ontspannen jou kunnen ondersteunen.
Meer ruimte voor jezelf
Het doel is niet om altijd ontspannen te zijn. Stress en spanning horen bij het leven.
Het gaat erom dat je jezelf steeds beter leert kennen: wat gebeurt er in mij, wat heb ik nodig en hoe kan ik mezelf daarin ondersteunen?
Dat kan een belangrijke stap zijn naar meer zelfregulatie, veerkracht en verbinding met jezelf.